Choroby płuc wywołane smogiem

industry-611668_1280

W Polsce słynie z niego Kraków. Niechlubnie słynie, ponieważ mowa o trującym powietrzu, zawieszonym nad wieloma miastami nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Smog zatruwa powietrze i ludzi, powodując choroby i przyczyniając się do przedwczesnych zgonów. Spośród 50 miast w Europie, gdzie smog jest największy, 33 z nich znajdują się w Polsce. Czym jest smog i jakie choroby płuc może powodować?

Smog to tzw. pył zawieszony, w którego składzie zawierają się m.in. drobinki węgla (czyli sadzę), rakotwórczy benzopiren, metale ciężkie (w tym arsen i nikiel), dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, toksyczne dioksyny. Większe cząstki mogą docierać do górnych dróg oddechowych i do płuc, mniejsze zaś przenikają nawet do krwi.

Smog jest zjawiskiem, w którym współwystępują zanieczyszczenia powietrza wywołane przez działalność człowieka oraz niekorzystne zjawiska naturalne, jak mgła i brak wiatru.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaliczyła smog w 2013 roku do kancerogenów, czyli czynników zwiększających zachorowania na raka, w tym przypadku raka płuc. „Każdy wzrost gęstości pyłu o 5 mikrogramów na metr sześcienny powoduje wzrost ryzyka śmierci z przyczyn naturalnych aż o 7 procent” – uznało ESCAPE.

Związki chemiczne i pyły zawarte w smogu są czynnikami silnie alergizującymi i mogą wywołać astmę i jej napady, zaostrzyć przewlekłe zapalenie oskrzeli, spowodować niewydolność oddechową, a nawet paraliż układu krwionośnego. Przewlekłe zapalenie oskrzeli prowadzić może do przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jest częstym następstwem zamieszkiwania obszarów, nad którymi wisi smog. Jest to zespół chorobowy, w wyniku którego postępująco i nieodwracalnie zmniejsza się przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Najczęstszą przyczyną jest narażenie na dym tytoniowy, ale również na zanieczyszczenia powietrza. Główny objaw to duszność, występująca miesiącami, a nawet latami. POChP jest nieuleczalna, a terapia polega na łagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia pacjenta.

Rak płuc jest w większości przypadków chorobą osób palących papierosy, ale codzienny kontakt ze smogiem jest również jego wydatną przyczyną. Choroba to rozwija się nawet przez kilkanaście lat, co sprawia, że bywa wykryta zbyt późno. Jego objawy to kaszel (zwykle poranny), krótki świszczący oddech, duszności, chrypka, brak apetytu, nocne pocenie się, ogólne osłabienie i złe samopoczucie, kłucie i ból w piersiach, nawracające zapalenia oskrzeli, krew w plwocinie, odpluwanie żółto-białej wydzieliny. Wybór leczenia zależy od wielkości i rodzaju nowotworu. Wykrycie we wczesnym stadium i brak przerzutów pozwala na całkowite wyleczenie.

Astma oskrzelowa jest przewlekłą, zapalną chorobą dróg oddechowych, dla której charakterystycznymi objawami są świsty, kaszel, ucisk w klatce piersiowej i duszności. Objawy nasilają się w nocy lub wczesnym rankiem, a także po wysiłku fizycznym. Astmy zasadniczo nie można wyleczyć, ale można łagodzić jej objawy.

Przewlekły nieżyt oskrzeli objawia się kaszlem i odkrztuszaniem plwociny. Kaszel występuje głównie rano, a w badaniu osłuchowym słychać świsty i furczenie. Leczenie polega na unikaniu czynników szkodzących – jeśli choroba spowodowana jest przez palenie, należy go zaprzestać; jeśli przez zanieczyszczenie powietrza – idealnie byłoby zmienić środowisko na wolne od zanieczyszczeń powietrza. Stosuje się również leki rozszerzające oskrzela, a niekiedy wziewne steroidy.

Jeśli mieszkasz w mieście, nad którym wisi smog, i nie możesz tego zmienić, jedynym wyjściem jest jak najrzadsze wychodzenie na zewnątrz – dotyczy to szczególnie kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych. Należy unikać wysiłku fizycznego na powietrzu. Konieczna jest również uważna obserwacja własnego zdrowia i kontakt z lekarzem przy pierwszych niepokojących objawach.